We denken ons ziek - Het nocebo-effect

In sommige opzichten is het menselijk lichaam te vergelijken met een machine, soms zelfs een zeer geavanceerde: het lichaam herstelt zich en past zich aan aan de omstandigheden. Alles hier over virologie, anatomie, biomedische technologie en genetica en nog veel meer.
Plaats reactie
Gebruikersavatar
taigitu
Professor
Berichten: 9389
Lid geworden op: 04 dec 2011, 14:37

We denken ons ziek - Het nocebo-effect

Bericht door taigitu » 13 jun 2018, 13:41

We denken ons ziek

De angst om ziek te worden, maakt ziek.
Die angst komt voort uit onnodige röntgenfoto's, nutteloze genetische testen en onjuiste informatie in bijsluiters.
Een fenomeen dat bekend staat onder de naam "nocebo", tegenhanger van de meer bekende term "placebo".



Nocebo, tegenhanger van placebo
Ene Derek Adams slikte in een wanhoopsdaad een overdosis antidepressivapillen. Zijn vriendin had hem verlaten en hij wilde nooit meer wakker worden. De 26-jarige werd in kritieke toestand op een afdeling spoedeisende hulp binnengebracht, maar de artsen konden hem in eerste instantie niet stabiliseren. Adams was in het bezit van de antidepressiva gekomen als deelnemer aan een onderzoek naar de werking van medicijnen. Wat hij niet wist: zijn antidepressiva bevatten geen werkzame stof. Hij behoorde tot de proefpersonen die slechts een schijnmedicijn, een placebo, hadden gekregen. Toch manifesteerden zich bij hem de typische symptomen van een overdosis. Toen men Adams in de kliniek inlichtte over het schijnmedicijn, waren die symptomen in geen tijd weer verdwenen.

Angsten, die mede door artsen worden ingegeven

Dit in 2007 gepubliceerde voorval, wordt beschouwd als klassieker in zogenaamde nocebo-studies. Nocebo (Latijns voor "ik zal schaden") is de negatieve tegenhanger van placebo ('ik zal behagen'). In beide gevallen gaat het over veel meer dan alleen maar pillen. Het gaat om de verwachtingen van patiënten, om angsten en hoop, die mede door artsen worden ingegeven.

Scans en röntgenfoto’s maken ziek
Het feit dat patiënten in hoge mate beïnvloed worden door artsen, media en farmaceutische producenten, is geen geheim. De Duitse neuroloog Heier publiceerde er zelfs een boek over: "Nocebo: wie eraan gelooft, wordt ziek".

Rugpijn ter illustratie
Eén verwoestend nocebo-effect had Heier binnen zijn eigen vakgebied waargenomen, bij de volkskwaal bij uitstek, rugpijn. In de meeste gevallen wordt daarvoor geen duidelijke oorzaak gevonden. Maar er zijn dan maar vier redenen om zo’n “probleemrug” met scantechnieken verder te onderzoeken: gevoelloosheid of verlamming van ledematen en plotselinge blaas- of darmproblemen. Bij al deze symptomen bestaat het risico dat zenuwen in het gedrang zijn gekomen.
Maar de praktijk is anders: het is bijna standaard om röntgentechnieken toe te passen of mensen in scanners te duwen om beelden te produceren. De apparatuur staat er nu eenmaal en wil gebruikt worden. Dat kost niet alleen bakken met geld maar er komt volgens Heier nog iets veel ergers bij: de foto's maken je ziek.

"Wie de beelden van zijn afwijkingen ziet, zal nooit meer herstellen"
Mensen kunnen met een vanuit radiologisch standpunt bekeken kapotte ruggengraat, volledig pijnloos door het leven gaan. Anderen daarentegen, lijden met een smetteloos ogende rug alleen maar helse pijnen. Omdat men dat met eenvoudige scan- en röntgenbeelden niet kan verklaren, worden er steeds complexere vervaardigd. De meeste mensen hebben afwijkingen aan de rug, die niets hoeven te betekenen. Maar op die geavanceerde foto’s duiken ze dan plotseling op als mogelijke oorzaak van die helse pijnen. En wie die afwijkingen aan zijn rug eenmaal heeft gezien, zal nooit meer van zijn pijn herstellen, meent Heier. Die beelden krijgt hij niet uit zijn hoofd, de pijn wordt chronisch.

Ook de bijsluiter kan ziek maken
Experimenten door onderzoekers hebben aangetoond, dat alleen al algemene formuleringen dat mogelijk pijnen kunnen optreden, deze formuleringen dat gevoel ook daadwerkelijk oproepen en zelfs langere tijd laten aanhouden. Tegenwoordig weten we dat een sterke verwachting onze hersenchemie verandert en in het lichaam vaak het gewenste effect teweegbrengt. De frontale hersenkwab speelt daarbij een centrale rol.

Ook de bijsluiter kan je ziek maken door de daarin opgesomde bijwerkingen. Wie de moeite neemt om zo’n bijsluiter grondig door te lezen, neemt een verhoogd risico om daadwerkelijk een van die bijwerkingen te ontwikkelen.

Wat betekent “vaak”of “incidenteel”?
Een aantal artsen en therapeuten wil daarom dat bijsluiters meer uitleg geven over de kans op bijwerkingen. Termen als “vaak”, “zelden” of “incidenteel” worden door patiënten vaak verkeerd geïnterpreteerd. Incidentele bijwerkingen bijvoorbeeld, treden bij minder dan een op de honderd patiënten op!

https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/zi ... -ziek.html
...................................................................................Afbeelding

Gebruikersavatar
taigitu
Professor
Berichten: 9389
Lid geworden op: 04 dec 2011, 14:37

Re: We denken ons ziek - Het nocebo-effect

Bericht door taigitu » 13 jun 2018, 13:42

Massahysterie en het nocebo-effect verklaard

Massahysterie is een groep mensen die zich ziek voelt of ziekteverschijnselen vertoont zonder dat hiervoor een medische verklaring is. De aanleiding voor de hysterie kan verschillen maar ‘angst voor’ is het algemene kenmerk. Vaak denkt de groep dat ze zijn blootgesteld aan een gevaarlijke stof. De groep is meestal hecht en afgescheiden, een school, werkplaats of kantoor. Een nocebo is het tegenovergestelde van een placebo. Alleen in het geval van een placebo wordt je gezond van een nep-medicijn, van een nocebo word je ziek.

Massahysterie = Mass psychogenic illness
Massahysterie wordt in het Engels vaak omschreven als mass psychogenic illness, mass hysteria of epidemic hysteria. Nederlandse termen zijn o.a. massa psychogene ziekte, massa sociogene ziekte en massa paniekstoornis. Massahysterie is geen modeverschijnsel van de laatste jaren. Beschrijvingen van groepen mensen die ziek worden zonder aanleiding zijn eeuwen oud en komen in alle culturen voor.

Hoe begint massahysterie
Meestal begint het met één persoon in de groep die zich ziek voelt. Vaak lijkt er in de omgeving van de patiënt een trigger aanwezig, bijvoorbeeld een vreemde geur of eten dat bedorven lijkt. Soms is alleen de ‘verdenking’ al genoeg. De geur kan dus ook alleen bestaan in de fantasie van de omstanders. Andere factoren spelen ook meestal een rol. In tijden van stress komt massahysterie vaker voor. De groepen die vatbaar zijn lijken op zichzelf te staan, een school of een klas maar ook alle arbeiders in één fabriekshal.

Kenmerken van massahysterie
Een lijst van kenmerken moet altijd beginnen met de opmerking dat ze niet allemaal aanwezig hoeven te zijn wanneer een uitbraak van hysterie plaatsvindt.

- Veel mensen worden tegelijkertijd ziek
- De oorzaak van de klachten kan niet worden gevonden
- Mensen ruiken een specifieke geur of denken aan vergiftiging
- Symptomen zijn vaak: misselijkheid, flauwvallen, buikpijn, hoofdpijn, hyperventileren of uitslag
- De groep is vrij afgesloten, een sportgroep, een klas of kantoor.
- Aandacht van de media doet de klachten verergeren of verspreiden.
En.... gewone, gezonde mensen kunnen betrokken raken in een hysterie.

Massahysterie maar wel echt ziek
Mensen die betrokken raken bij een uitbraak van massahysterie zijn ziek. Tenminste, ze hebben echt hoofdpijn, voelen zich echt misselijk en vallen echt flauw. Alle symptomen van een ziekte zijn aanwezig alleen deze worden niet veroorzaakt dóór een ziekte. Massahysterie zit in het hoofd. Het laat zien hoe mensen op extreme stress reageren. Want een uitbraak geeft stress. De media duikt opeens op, artsen verschijnen, er moeten metingen worden gedaan, testen en ambulances staan voor de deur. Genoeg redenen om te denken dat er echt iets aan de hand is en dat je gezondheid bedreigd wordt. Stress en de daarbij komende angst maken mensen wel ziek. Dit is vrij normaal, veel mensen zijn misselijk voordat ze een examen moeten door examenstress.

Hoe genees je van massahysterie
Mensen uit de situatie halen waarin ze ziek werden is voldoende. Slachtoffers ver houden van mensen die nog niet ziek zijn. Daarnaast, slachtoffers die ziek zijn weg houden van de commotie van pers en onderzoekers. Vaak verdwijnen de symptomen wanneer artsen vertellen dat er geen sprake is van een ernstige ziekte en wanneer testen uitwijzen dat er geen externe bron is aan te wijzen.

Wat is het nocebo-effect
Een uitbraak van massahysterie wordt wel eens vergeleken met het nocebo-effect. Een nocebo is het tegenovergestelde van een placebo. Alleen in het geval van een placebo wordt je gezond van een nep-medicijn, van een nocebo word je ziek. Wanneer je maar gelooft in een medicijn maakt het je beter, wanneer je denkt er ziek van te worden dan word je er ziek van. In beide gevallen speelt het zich af in je hoofd.

Mind over matter
Het nocebo-effect laat zien hoe sterk de hersenen ons lichamelijk welzijn bepalen. In een klein onderzoek naar bloedverdunners werd aan de helft van een groep verteld dat een bijwerking buikpijn zou kunnen zijn. Aan een andere groep werd geen informatie gegeven. Het bleek dat de groep met de meeste informatie veel meer bijwerkingen noemde dan de groep die geen informatie had gekregen. Het onderzoek liet ook zien dat patiënten heel gevoelig zijn voor negatieve berichten over een medicijn.

Nocebo: ik zal kwaad doen
Nocebo betekent zoiets als, ik zal kwetsen/kwaad doen. Dat is nu precies wat het doet. Wanneer je denkt er ziek van te worden dan word je er ziek van. Het verschilt hierin weinig met massahysterie, behalve dan in aantallen. Een nocebo-effect kan persoonlijk zijn, een massahysterie is dat niet.

Over de gevolgen van het nocebo-effect is vrij weinig bekend omdat het onderzoek ernaar moeilijk is. Het is nu eenmaal ethisch niet erg verantwoord om aan zieke patiënten een medicijn te geven en ze daarbij te vertellen dat ze er zieker van worden. Het placebo heeft het hierdoor makkelijker.

Het wordt duidelijk dat we vooral gedijen op positieve ervaringen en dat negatieve ervaringen en meningen ons ziek kunnen maken. Je kunt dus beter een dokter bezoeken waarin je vertrouwen hebt en medicijnen slikken waarin je gelooft. Misschien ook niet te vaak de bijwerkingen van medicijnen lezen in de bijsluiter. Hoewel...eerst aan de arts vragen of er iets in staat wat je absoluut moet weten.

Nocebo en kleur
Een vrij bizar nocebo-effect heeft te maken met de kleur van medicijnen. Een onderzoek toonde aan dat patiënten rode en oranje pillen opwekkend vinden en blauwe maakte ze depressief. Maar de Italianen maken het nog beter. Italiaanse vrouwen slapen geweldig op blauwe slaappillen terwijl de Italiaanse man ervan wakker ligt. Verklaring? De kleur van het Italiaanse voetbaltenue is blauw.

https://mens-en-samenleving.infonu.nl/p ... laard.html
...................................................................................Afbeelding

Plaats reactie